Υπερτουρισμός στην Ευρώπη – Τι Πήγε Λάθος;

Τα τελευταία χρόνια, η Ευρώπη βιώνει έντονη ανάπτυξη μαζικού τουρισμού, με χώρες όπως η Ισπανία, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πορτογαλία να δέχονται εκατομμύρια επισκέπτες. Όμως αυτή η έκρηξη σε τουριστικούς αριθμούς, δεν συνοδεύεται από αειφόρο διαχείριση. Σε πόλεις όπως Βαρκελώνη, Βενετία και Μαγιόρκα αλλά και δικές μας όπως η Αθήνα, η Κέρκυρα, η Ρόδος και η Σαντορίνη, οι κάτοικοι αρχίζουν να φωνάζουν «Tourists go home!».

Ποιά Είναι τα Προβλήματα που Προκαλεί ο Υπερτουρισμός;

1. Αυξανόμενες τιμές ακινήτων και ενοικίων

  • Στη Βαρκελώνη, τα Airbnb και τα βραχυπρόθεσμα ενοικιαζόμενα καταλύματα, οδήγησαν σε δραματική άνοδο των ενοικίων έως και 68%. Τουλάχιστον το 31% των μόνιμων κατοίκων, θεωρεί πλέον τον τουρισμό πρόβλημα.
  • Στη Μαγιόρκα, τα πάρτι και τα μαζικά καταλύματα έχουν οδηγήσει σε στεγαστική κρίση και έξοδο των ντόπιων.

2. Χαμηλοί Μισθοί και Εποχική Εργασιακή Αβεβαιότητα

  • Η τοπική οικονομία στηρίζεται συχνά σε εποχικές θέσεις εργασίας χαμηλής αμοιβής για τον τουρισμό, με αποτέλεσμα οι ντόπιοι να μην επωφελούνται πραγματικά. Δηλαδή η οικονομία παίρνει χρήματα, αλλά η ποιότητα ζωής υποβαθμίζεται.

3. Καταστροφή Πολιτισμικής Κληρονομιάς και Καθημερινής Ζωής

  • Σε περιοχές όπως η Monmartre στο Παρίσι, η ιστορική γειτονιά μετατράπηκε σε τουριστικό σκηνικό: μαγαζιά αναμνηστικών αντικατέστησαν καλλιτεχνικά στούντιο, με τους ντόπιους να λένε ότι η γειτονιά έγινε ένα ακόμα Instagram πάρκο.
  • Τρανό παράδειγμα για τον κίνδυνο της πολιτισμικής κληρονομιάς είναι η φωτογραφία που κάνει τον γύρο του διαδικτύου, με έναν τουρίστα στον βράχο της Ακρόπολης να σηκώνει στα χέρια βράχο ηλικίας 2.500 ετών, απλά για τα likes. Σίγουρα κάπου εδώ πρέπει να αναφέρουμε ότι βασικό μερίδιο ευθύνης έχει και η εκάστοτε πολιτεία που είναι η πλέον αρμόδια για την διαφύλαξη και την αποφυγή τέτοιων τραγικών παραδειγμάτων.

4. Περιβαλλοντική Πίεση & Φθορά Υποδομών

  • Υπάρχει αυξημένη χρήση νερού, ενέργειας, κυκλοφοριακή συμφόρηση και ρύπανση, σε μικρές πόλεις και νησιά, όπως στην Ελλάδα και Ιταλία. Η πίεση στις υποδομές γίνεται ιδιαίτερα αισθητή κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Τα πιο τρανά παραδείγματα είναι τόσο το χάος που διαδραματίζεται τους καλοκαιρινούς μήνες στην Κέρκυρα, με την διαχείριση των σκουπιδιών, του οδικού δικτύου, της παροχής νερού και τις πτώσεις ρεύματος σε πολλές περιοχές, όσο και με την διήμερη διακοπή ρεύματος που έλαβε χώρα τον Ιούνιο στην Βαρκελώνη, λόγω υπερφόρτωσης του δικτύου. Τον Ιούνιο, πόσο μάλλον μέσα στους high season μήνες δηλαδή…

Γιατί οι Ντόπιοι Αντιδρούν Όλο και Πιο Έντονα;

● Ισπανία – Συλλογικές κινητοποιήσεις ενάντια στον μαζικό τουρισμό.

Σε πόλεις όπως Βαρκελώνη, Ιμπιζα, Μαγιόρκα και Μάλαγα, κάτοικοι έχουν διοργανώσει διαδηλώσεις με pistolas de agua (νεροπίστολα), πλακάτ, και performances κατά του υπερτουρισμού, στοχεύοντας τους ίδιους τους τουρίστες. Οι διαδηλωτές δεν στοχοποιούν μόνο αυτούς, αλλά το οικονομικό μοντέλο που τους εκμεταλλεύεται.

● Ελλάδα – Τουριστικός Υπερπληθυσμός στα Νησιά

Στη Σαντορίνη, ο αριθμός των κρουαζιεροπλοίων φτάνει έως και 18.000 άτομα την ημέρα, ενώ ο πληθυσμός είναι μόλις 15.000. Ως άμεση απάντηση, θεσπίστηκε όριο επισκεπτών στα 8.000/ημερησίως.

● Ιταλία & Πορτογαλία – Αντίδραση και νέοι φόροι στους τουρίστες

Σε Βενετία, Φλωρεντία και Λισαβόνα, επιβάλλονται entry fees, τουριστικοί φόροι δηλαδή για την περιήγηση στη πόλη, καθώς και την απαγόρευση νέων Airbnb και χρονικούς περιορισμούς σε εισόδους σε αξιοθέατα, με σκοπό τον έλεγχο των επισκεπτών και την προστασία των κατοίκων.

Άρα που Μπορεί να Καταλήξει Όλο Αυτό

Οι τουρίστες δίνουν ζωτικότητα στην οικονομία, αυτό είναι δεδομένο ιδίως για χώρες όπως η Ελλάδα όπου ο τουρισμός είναι η πλέον βαριά της βιομηχανία. Όμως παράλληλα προκαλείται και το ακόλουθο παράδοξο:

  • Αλματώδη αύξηση ενοικίων και τιμών κατοικίας.
  • Εποχική φτώχεια και εργασιακή αστάθεια.
  • Απώλεια πολιτιστικής ταυτότητας και κοινωνικού πλούτου.
  • Υπερφόρτωση υποδομών, δημόσιων πόρων, περιβαλλοντική φθορά.

Σκεφτείτε τους ντόπιους που επιστρέφουν από τη δουλειά τους και δεν μπορούν να πληρώσουν ενοίκιο, ενώ το αγαπημένο τους καφενείο αντικαταστάθηκε από κατάστημα με μαγνητάκια. Σκεφτείτε τη θάλασσα που δεν βλέπεις πια γιατί ο συνωστισμός του κόσμου δημιουργεί μια απέραντη θάλασσα από άτομα.

Απαιτούνται:

  • Στρατηγικές βιώσιμου τουρισμού: περιορισμός Airbnb, ανώτατος αριθμός επισκεπτών, entry fees.
  • Προώθηση off-season ταξιδιών, μικρών οικογενειακών επιχειρήσεων και υπεύθυνου τουρισμού.
  • Εκπαίδευση ταξιδιωτών: σεβασμός στα μέρη και τους ανθρώπους τους.

Ο τρόπος ζωής μπορεί να διατηρηθεί, η οικονομία να ευημερήσει, και οι ντόπιοι να αισθανθούν πάλι στο σπίτι τους.

Υπεύθυνος Τουρισμός για Υγιείς Κοινωνίες

Ο τουρισμός δεν είναι εχθρός, αντίθετα, μπορεί να αποτελέσει κινητήριο δύναμη για πρόοδο, αρκεί να βασίζεται σε ηθικά πρότυπα, τοπικό σεβασμό και στρατηγική σκέψη. Μια περιοχή μπορεί να παραμείνει υγιής και βιώσιμη μόνο όταν ο τουρισμός αναπτύσσεται με κανόνες: με καινοτομία, έξυπνη διαχείριση ροών, σεβασμό προς τους κατοίκους και υποδομές που δεν εξαντλούν τους φυσικούς ή κοινωνικούς πόρους.

Η λύση δεν βρίσκεται στην άρνηση της τουριστικής ανάπτυξης, αλλά στην ποιοτική της αναβάθμιση. Επιλέγοντας τοπικές επιχειρήσεις που λειτουργούν με συνέπεια και αγάπη για τον τόπο, ο επισκέπτης γίνεται μέρος της λύσης. Για παράδειγμα, για ποιοτικές διαμονές σε ήρεμα μέρη, δείτε τη White Dream Villas, ενώ για υπεύθυνες μετακινήσεις και αυθεντικές εκδρομές στην Κέρκυρα, επισκεφθείτε τη Corfu Union.

Μόνο μέσα από τέτοιες συνεργασίες χτίζεται ένα τουριστικό μέλλον που σέβεται το παρόν των κατοίκων και τη γοητεία του κάθε προορισμού.

Συμπέρασμα

Το κλειδί είναι να υποστηρίξουμε βιώσιμες εναλλακτικές μορφές τουρισμού στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη, ώστε οι τουρίστες να γίνουν συμμάχοι και όχι βάρος.